Bầu cử Quebec 2026: Ai sẽ làm thủ hiến đầu 2027?

Tỉnh bang nói tiếng Pháp lớn nhất Canada đang chuẩn bị cho một trong những chu kỳ bầu cử khó đoán nhất kể từ thập niên 1970. Theo luật bầu cử cố định, người dân Quebec sẽ đi bỏ phiếu vào tháng 10/2026, và chính phủ hình thành sau đó sẽ là lực lượng nắm quyền vào ngày 31/1/2027. François Legault, người đưa Coalition Avenir Québec (CAQ) lên đỉnh cao với hai chiến thắng vang dội năm 2018 và 2022, nay phải bảo vệ di sản trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ sụt giảm mạnh, hệ thống y tế quá tải và áp lực chi phí sinh hoạt đè nặng tầng lớp trung lưu.

Trục đối đầu chính đã dịch chuyển. Parti Québécois (PQ) dưới sự dẫn dắt của Paul St-Pierre Plamondon từ vị thế gần như bên lề đã tái lập mình thành lực lượng đối lập đáng gờm nhất, khơi lại chủ đề chủ quyền và cam kết tổ chức trưng cầu dân ý trong nhiệm kỳ đầu. Québec solidaire giữ vai trò cánh tả đô thị, còn Quebec Liberal Party — với ban lãnh đạo mới — nỗ lực giành lại khối cử tri nói tiếng Anh và cộng đồng nhập cư vốn từng là thành trì truyền thống.

Những yếu tố cấu trúc sẽ quyết định kết cục: phân bổ phiếu theo địa lý giữa vùng Montreal đa văn hóa và các khu vực ngoại ô, nông thôn nơi CAQ từng thống trị; mức độ phân mảnh của phe đối lập; và khả năng PQ chuyển hóa đà tăng trong thăm dò thành ghế thực tế trong hệ thống bầu cử theo đa số tương đối. Lịch sử Quebec cho thấy các làn sóng có thể đảo chiều nhanh chóng, như sự sụp đổ của PQ năm 2018 hay sự bốc hơi của Liberal đã minh chứng.

Giới phân tích chính trị tại Université Laval nhận định cuộc đua đang ở thế "mở rộng bất thường". "Điều khác biệt lần này là chủ đề chủ quyền trở lại trung tâm sau gần một thập kỷ ngủ yên", một nhà nghiên cứu hiến pháp bình luận, nhấn mạnh rằng cử tri trẻ và vấn đề định danh quốc gia có thể tái định hình bản đồ. Xu hướng gần đây cho thấy CAQ mất dần ưu thế ở khu vực Quebec City, nơi từng là bệ phóng của Legault.

Hệ quả vượt khỏi biên giới tỉnh bang. Một chính phủ PQ cam kết trưng cầu dân ý sẽ làm rung chuyển quan hệ với Ottawa, tác động đến thị trường trái phiếu tỉnh, chính sách nhập cư và các dự án năng lượng của Hydro-Québec — trụ cột kinh tế trị giá hàng chục tỷ đôla. Ngược lại, một nhiệm kỳ CAQ kéo dài hứa hẹn ổn định nhưng đối diện hoài nghi về năng lực cải cách. Các mốc quan trọng sắp tới gồm ngân sách tỉnh, kỳ họp mùa thu của National Assembly và chiến dịch tranh cử chính thức sẽ là phép thử bản lề.