Pedro Sánchez và tương lai chính phủ Tây Ban Nha

Từ năm 2018, Pedro Sánchez đã biến sự mong manh nghị viện thành phương thức cầm quyền: trước hết qua cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm Mariano Rajoy, sau đó bằng các liên minh và thỏa thuận từng phần với lực lượng cánh tả, dân tộc chủ nghĩa Basque và Catalonia. Nhiệm kỳ hình thành sau bầu cử 2023 tiếp tục dựa trên logic ấy, khi PSOE không thống trị Quốc hội nhưng kiểm soát lịch trình chính trị nhờ khả năng tập hợp đa số theo từng hồ sơ.

Các tác nhân then chốt gồm PSOE, Sumar, PP, Vox, Junts, ERC, PNV và EH Bildu. Sánchez đặt trọng tâm vào tăng trưởng, phúc lợi và bình thường hóa quan hệ với Catalonia; PP của Alberto Núñez Feijóo tìm cách chứng minh chính phủ lệ thuộc vào nhượng bộ vùng miền; Vox đẩy áp lực bản sắc và an ninh; còn Junts và ERC sử dụng lá phiếu tại Madrid để đổi lấy lợi ích chính trị tại Catalonia.

Kết quả đến ngày 31/01/2027 sẽ phụ thuộc vào bốn trụ cột: ngân sách, kỷ luật liên minh, diễn biến tư pháp-liên quan đến Catalonia và chu kỳ kinh tế. Nếu chính phủ thông qua được các gói ngân sách và tránh đổ vỡ với các đối tác vùng, khả năng hoàn tất phần lớn nhiệm kỳ sẽ được củng cố. Ngược lại, một khủng hoảng ngân sách hoặc tranh chấp Catalonia leo thang có thể buộc Sánchez phải cải tổ sâu hoặc tính đến bầu cử sớm.

\"Sức mạnh của Sánchez không nằm ở đa số tuyệt đối, mà ở việc không đối thủ nào dễ dàng tạo ra một đa số thay thế,\" một nhà nghiên cứu chính trị tại Madrid nhận định. Xu hướng gần đây cho thấy kinh tế Tây Ban Nha tăng tốt hơn nhiều nước lớn trong eurozone, du lịch và việc làm hỗ trợ chính phủ, nhưng giá nhà, năng suất thấp và căng thẳng lãnh thổ vẫn là điểm yếu dai dẳng.

Tác động vượt khỏi chính trường. Doanh nghiệp cần tín hiệu ổn định về ngân sách, lao động và đầu tư xanh; Brussels theo dõi năng lực Madrid hấp thụ quỹ châu Âu; còn xã hội Tây Ban Nha tiếp tục bị chia rẽ quanh ân xá, tự trị vùng và mô hình phúc lợi. Mốc đầu năm 2027 vì vậy là thước đo xem Sánchez có tiếp tục duy trì nghệ thuật cầm quyền bằng thỏa hiệp hay bị cuốn vào giới hạn của chính công thức đó.